Kim jesteś według AI Act
- Dostawca
Tworzy system AI albo wprowadza go na rynek pod swoją nazwą. Ma najwięcej obowiązków.
- Podmiot stosujący
Używa systemu AI w swojej działalności zawodowej, na przykład chatbota na stronie albo narzędzia do analizy dokumentów. Tak jest w większości małych firm.
- Użytkownik prywatny
Używa AI do celów osobistych, niezawodowych. AI Act go praktycznie nie obejmuje.
To opis przepisów do orientacji, a nie porada prawna. Przy konkretnym wdrożeniu, zwłaszcza w obszarze wysokiego ryzyka, skonsultuj się z prawnikiem.
Terminy, które warto znać
| Od kiedy | Co obowiązuje |
|---|---|
| 2 lutego 2025 | Zakazane praktyki (np. manipulacja wykorzystująca słabości ludzi, ocena społeczna) i obowiązek dbania o kompetencje w zakresie AI |
| 2 sierpnia 2025 | Obowiązki dostawców modeli ogólnego przeznaczenia i przepisy o nadzorze |
| 2 sierpnia 2026 | Większość pozostałych przepisów, w tym obowiązki przejrzystości z art. 50 |
| 2027–2028 | Obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka, przesunięte rozporządzeniem Digital Omnibus (UE 2026/1744) |
Obowiązek 1: kompetencje w zakresie AI
Artykuł 4 wymaga, żeby firmy używające AI dbały o odpowiedni poziom kompetencji osób, które z niego korzystają. Nie chodzi o certyfikaty, tylko o to, żeby ludzie wiedzieli, do czego narzędzie służy, gdzie się myli i jakich danych nie wolno do niego wpisywać.
Obowiązek 2: przejrzystość
- Chatbot na stronie lub w sklepie musi jasno informować, że rozmawiasz z AI, chyba że jest to oczywiste z okoliczności.
- Realistyczne obrazy, wideo i nagrania wygenerowane przez AI, które przedstawiają istniejące osoby lub miejsca i mogłyby uchodzić za prawdziwe (deepfake), trzeba oznaczyć jako wygenerowane.
- Teksty generowane przez AI i publikowane w celu informowania opinii publicznej o sprawach publicznych trzeba oznaczyć, chyba że przeszły redakcję człowieka, który bierze za nie odpowiedzialność.
Najprostsza praktyka: przy chatbocie napisz „Asystent AI” i dodaj możliwość kontaktu z człowiekiem. Przy grafikach wygenerowanych przez AI, które pokazują realne osoby, dodaj widoczny podpis.
Obowiązek 3: uważaj na obszary wysokiego ryzyka
Załącznik III AI Act wymienia obszary, w których AI może poważnie wpłynąć na życie ludzi. Dla małej firmy najważniejsze są: rekrutacja i selekcja kandydatów, decyzje o awansach i zwolnieniach, ocena pracy i zachowania pracowników oraz ocena zdolności kredytowej osób.
Jeśli używasz AI do filtrowania CV albo oceny pracowników, korzystasz z systemu wysokiego ryzyka. Wtedy obowiązki są poważne: nadzór człowieka, monitorowanie działania, przechowywanie logów i informowanie osób, których to dotyczy. Termin został przesunięty, ale to dobry moment, żeby takie zastosowania przemyśleć.
Pojęcia z tego poradnika
- AI Act
Unijne rozporządzenie 2024/1689 o sztucznej inteligencji. Dzieli obowiązki według poziomu ryzyka i roli: dostawcy albo podmiotu stosującego AI.
- Deepfake
Realistyczny obraz, wideo lub nagranie wygenerowane albo zmienione przez AI, które przedstawia istniejące osoby lub zdarzenia i mogłoby uchodzić za prawdziwe.
Pytania i odpowiedzi
Czy muszę zgłaszać, że używam ChatGPT w firmie?
Nie ma ogólnego obowiązku zgłaszania korzystania z narzędzi AI. Są obowiązki dotyczące kompetencji pracowników, przejrzystości wobec ludzi i systemów wysokiego ryzyka.
Czy grafiki z AI na stronie trzeba oznaczać?
Obowiązek dotyczy realistycznych treści, które przedstawiają istniejące osoby, miejsca lub zdarzenia i mogłyby uchodzić za prawdziwe. Grafika oczywiście artystyczna czy ilustracyjna jest traktowana łagodniej, ale oznaczenie i tak buduje zaufanie.
Jakie są kary?
Rozporządzenie przewiduje kary pieniężne zależne od rodzaju naruszenia, najwyższe za zakazane praktyki. Dla małych firm i startupów kary liczy się łagodniej. Szczegóły są w art. 99 rozporządzenia.
Źródła i dokumentacja
- Rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act): pełny tekst w EUR-Lexeur-lex.europa.eu
- Komisja Europejska: AI Act, harmonogram i wyjaśnieniadigital-strategy.ec.europa.eu
- Komisja Europejska: kompetencje w zakresie AI (art. 4), pytania i odpowiedzidigital-strategy.ec.europa.eu